Bestuurders en bestuurdersaansprakelijkheid

06-01-2015

Inleiding STOCK_Woman_protecting_house_0_01 (6-1-2015)


Met enige regelmaat staan bestuurders in de zorgsector in de “spotlights”. Zeker ook het afgelopen jaar is er weer het nodige te doen geweest rondom de positie van de bestuurders. En dat zal dit jaar zeker niet anders zijn, eerder in tegendeel. Reden genoeg om die positie nog iets nader te belichten.

Vroeger 

“Vroeger” is in dit verband nog maar zo’n 20 tot 25 jaar geleden. De bestuurders van zorginstellingen opereerden, vrijwel zonder uitzondering, binnen een traditioneel bestuursmodel. Hoewel het fenomeen “bestuurdersaansprakelijkheid” al wel bekend was, kon daar maar moeilijk een echte voorstelling bij worden gemaakt, simpelweg bij gebrek aan concrete zaken. De persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders bestond vooral in theorie.

Toch is al rond 1990 door Sovib geanticipeerd op de toen nog prille ontwikkeling. In die tijd is de collectieve bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering voor directeuren en bestuurders (DBA) gecreëerd en gelanceerd. Het is niet onbegrijpelijk dat die verzekeringsvorm in de beginjaren-90 slechts mondjesmaat werd afgesloten.

Heden

Vandaag de dag zijn de Raad van Toezicht-bestuursvormen, met een directie in de vorm van een Raad van Bestuur, min of meer gemeengoed. De persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders bestaat allang niet meer alleen in theorie en dus is de behoefte aan het verzekeren van die aansprakelijkheid enorm toegenomen. Sterker nog, voor zover ons bekend, hebben vrijwel alle zorginstellingen deze verzekering inmiddels afgesloten. En terecht. Want hoewel het aantal claims nog geen schrikbarende vormen aanneemt, zijn er al wel tal van zaken (geweest en nog lopend) waarin bestuurders werden aangesproken. En zodra dat het geval is, is er per definitie sprake van een zeer vervelende situatie. Immers, een claim tegen een bestuurder is in beginsel een persoonlijke claim die het privé-vermogen van de aangesproken bestuurder zou kunnen treffen. Een goede verzekering met een hoog verzekerd bedrag is dan van essentieel belang.                

Toekomst

De verwachtingen voor de toekomst stemmen ons, wat de positie van de bestuurders betreft, niet bepaald vrolijk. Daar zijn verschillende redenen voor:

Algemene ontwikkelingen aansprakelijkheid

Al een groot aantal jaren constateren wij dat er op het gebied van aansprakelijkheid, sprake is van een ontwikkeling die leidt tot eerdere aanname van aansprakelijkheid, een groter aantal claims en (de toekenning van) hogere schadebedragen. Dit is een maatschappelijke ontwikkeling waar helaas niet veel tegen te doen is en die daarom zal moeten worden geaccepteerd als een gegeven. Echter, dit houdt niet in dat hier geen maatregelen tegen moeten worden getroffen. Integendeel. Een dergelijke ontwikkeling zal nauwgezet moeten worden gevolgd én op die ontwikkelingen moet vervolgens worden geanticipeerd. Dit omdat een aansprakelijkheidsclaim een zeer forse impact (zekere ook financieel) op de aansprakelijke partij kan hebben. Eén van de maatregelen die kan worden getroffen, is het zorgdragen voor adequate verzekeringsdekkingen die aansluiten op deze ontwikkelingen.

Specifieke ontwikkelingen bestuurdersaansprakelijkheid

Hoewel wij binnen onze verzekeringscollectiviteit nog geen verontrustend aantal schademeldingen constateren, is er in zijn algemeenheid weldegelijk sprake van een zorgelijke ontwikkeling. Het aantal claims in Nederland neemt ieder jaar toe en daarmee ook het aantal zaken dat aan de rechter wordt voorgelegd. Daarbij valt het op dat een hoog percentage (meer dan 50%) van de gerechtelijke uitspraken uitgaat van aansprakelijkheid van de aangesproken bestuurders. 

Nieuwe wetgeving

Zodra de persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders duidelijker in wetgeving is geregeld, zal in voorkomende gevallen die wetgeving uiteraard worden toegepast. Thans is er een voorontwerp van de “Wet bestuur en toezichthouders rechtspersonen” waarvan het de bedoeling was dat die per 1 januari 2015 in werking zou treden. De verwachting is nu dat de inwerkingtreding per 1 januari 2016 zal plaatsvinden. 

Deze voorgenomen nieuwe wetgeving zal echter direct al invloed hebben. Ook al is de wet nog niet van kracht, de ervaring leert dat claimanten, advocaten en rechters, als hen dat goed uitkomt, graag een voorschot nemen op nieuwe wetgeving.

Deze wet regelt onder andere dat voor bestuurders van alle rechtspersonen dezelfde regels gelden. Dit houdt vooral in dat de (aansprakelijkheids)positie van bestuurders en toezichthouders van verenigingen en stichtingen duidelijker wordt geregeld door gelijkschakeling met die van bestuurders en toezichthouders van BV’s en NV’s.

Verdere toekomstverwachting 

Nu in zijn algemeenheid kan worden geconstateerd dat men vaker bereid en in staat is om een aanspraak in te stellen, er sprake is van ondersteunende jurisprudentie, én er (meer) wetgeving in voorbereiding is die nog meer handvatten biedt, zal het aantal claims en het aantal gevallen van aangenomen of bewezen persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders, blijven toenemen.

Maatregelen

Wij kennen de bestuurders en toezichthouders in de zorgsector als capabele mensen die uitstekend in staat zijn om hun werk goed en professioneel te verrichten. Dat betekent echter niet dat dit hen altijd voor aanspraken zal vrijwaren. Een goede verzekering die meegroeit met de ontwikkelingen, blijft daarom van groot belang. Onze collectieve aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders en toezichthouders is daarom, anticiperend op die toekomst, onlangs verbeterd. Inhoudelijk én qua verzekerde limieten.

Conclusie en advies 

Met de collectieve aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders en toezichthouders van Sovib, heeft u een uitstekende verzekering. Binnen die collectieve verzekering bestaat de keuze voor verzekerde bedragen tot maximaal € 10.000.000,00 per gebeurtenis met een maximum van twee maal dit bedrag per jaar. Wij adviseren u, als u thans een lager bedrag verzekerd heeft, verhoging van dit bedrag te overwegen. Een verzoek daartoe kan bij ons worden ingediend waarna een en ander zal worden beoordeeld.

Afsluitend

Vanzelfsprekend zullen wij de ontwikkelingen blijven volgen en, zodra daar aanleiding voor is, u nader informeren. Indien u nu al een verdere toelichting wenst, kunt u uiteraard te allen tijde met ons contact opnemen.

Uitgelicht

  • 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014